Sàng lọc ung thư biểu mô vòm mũi họng bằng phân tích ADN có nguồn gốc từ Epstein–Barr virus (EBV) trong máu
- Thứ ba - 12/09/2017 19:53
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Phân tích ADN có nguồn gốc từ Epstein–Barr virus (EBV) trong các mẫu huyết thanh rất hữu ích trong việc sàng lọc ung thư biểu mô vòm mũi họng không có triệu chứng giai đoạn sớm.
Trên Tạp chí Y học NEJM vừa công bố một nghiên cứu liên quan tới việc sàng lọc ung thư biểu mô vòm mũi họng bằng việc phân tích ADN có nguồn gốc từ Epstein–Barr virus (EBV) lưu hành tự do trong tuần hoàn (máu). Nghiên cứu này được đăng ký thực hiện với Viện Sức khỏe Quốc gia Hoa Kỳ (the U.S. National Institutes of Health) vào ngày 13 tháng 2 năm 2014 [1]. Sau gần 4 năm thực hiện, hôm này, kết quả nghiên cứu đã chính thức được công bố [2]. Hy vọng, với kết quả nghiên cứu này, chúng ta sẽ lại có thêm một biện pháp hiệu quả giúp sàng lọc ung thư biểu mô vòm mũi họng một cách hiệu quả.
ADN có nguồn gốc từ Epstein–Barr virus (EBV) lưu hành tự do trong tuần hoàn (máu) là một dấu ấn sinh học (biomarker) của ung thư biểu mô vòm mũi họng (còn gọi là ung thư vòm, nasopharyngeal carcinoma). Một nghiên cứu tiến cứu (còn gọi là nghiên cứu theo thời gian, prospective study) được thực hiện để điều tra xem liệu ADN có nguồn gốc từ EBV trong các mẫu huyết thanh có hữu ích để sàng lọc ung thư biểu mô vòm mũi họng giai đoạn sớm ở người không có triệu chứng hay không.
Nghiên cứu đã phân tích ADN có nguồn gốc từ EBV trong các mẫu huyết thanh để sàng lọc những người tham gia không có triệu chứng của ung thư biểu mô vòm mũi họng. Những người tham gia có kết quả dương tính ban đầu được xét nghiệm lại khoảng 4 tuần sau đó, và những người vẫn có kết quả dương tính với ADN có nguồn gốc từ EBV trong mẫu huyết thanh đều được khám nội soi và chụp cộng hưởng từ mũi.
Có tổng số 20.170 người tham gia sàng lọc. ADN có nguồn gốc từ EBV được phát hiện trong các mẫu huyết thanh thu được từ 1.112 người (5,5%), và 309 người (chiếm 1,5% tổng số người tham gia sàng lọc và 27,8% tổng số người có kết quả dương tính ban đầu) vẫn có kết quả dương tính trong mẫu huyết thanh ở lần xét nghiệm lại. Tỷ lệ ở những người mắc ung thư biểu mô vòm mũi họng giai đoạn I và giai đoạn II được xác định qua sàng lọc cao hơn có ý nghĩa so với các đối tượng nghiên cứu (nhóm chứng lịch sử) trong nghiên cứu thuần tập lịch sử (historical cohort) (71% vs. 20%, P<0.001 by the chi-square test) và có tỷ lệ sống sót mà không có sự tiến triển bệnh trong vòng 3 năm tốt hơn (97% vs. 70%; hazard ratio, 0.10; 95% confidence interval, 0.05 to 0.18). Có 9 người tham gia từ chối làm xét nghiệm thêm, và 1 người có biểu hiện ung thư biểu mô vòm mũi họng tiến triển thời điểm 32 tháng kể từ khi ghi danh vào nghiên cứu. Ung thư biểu mô vòm mũi họng chỉ xuất hiện ở 1 người tham gia có mẫu huyết thanh âm tính với ADN có nguồn gốc từ EBV trong vòng 1 năm sau khi làm xét nghiệm. Độ nhạy (sensitivity) và độ đặc hiệu (specificity) của ADN có nguồn gốc từ EBV trong mẫu huyết thanh để sàng lọc ung thư biểu mô vòm mũi họng lần lượt là 97,1% và 98,6%.
Như vậy, việc phân tích ADN có nguồn gốc từ EBV trong các mẫu huyết thanh rất hữu ích trong việc sàng lọc ung thư biểu mô vòm mũi họng không có triệu chứng giai đoạn sớm. Ung thư biểu mô vòm mũi họng được phát hiện sớm hơn có ý nghĩa và những người tham gia mà được xác định bệnh bằng sàng lọc trong nghiên cứu có các kết quả (outcome) tốt hơn so với các đối tượng nghiên cứu (nhóm chứng lịch sử) trong nghiên cứu thuần tập lịch sử (historical cohort).
[1] https://clinicaltrials.gov/show/NCT02063399
[2] http://www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJMoa1701717
Nghiên cứu đã phân tích ADN có nguồn gốc từ EBV trong các mẫu huyết thanh để sàng lọc những người tham gia không có triệu chứng của ung thư biểu mô vòm mũi họng. Những người tham gia có kết quả dương tính ban đầu được xét nghiệm lại khoảng 4 tuần sau đó, và những người vẫn có kết quả dương tính với ADN có nguồn gốc từ EBV trong mẫu huyết thanh đều được khám nội soi và chụp cộng hưởng từ mũi.
Có tổng số 20.170 người tham gia sàng lọc. ADN có nguồn gốc từ EBV được phát hiện trong các mẫu huyết thanh thu được từ 1.112 người (5,5%), và 309 người (chiếm 1,5% tổng số người tham gia sàng lọc và 27,8% tổng số người có kết quả dương tính ban đầu) vẫn có kết quả dương tính trong mẫu huyết thanh ở lần xét nghiệm lại. Tỷ lệ ở những người mắc ung thư biểu mô vòm mũi họng giai đoạn I và giai đoạn II được xác định qua sàng lọc cao hơn có ý nghĩa so với các đối tượng nghiên cứu (nhóm chứng lịch sử) trong nghiên cứu thuần tập lịch sử (historical cohort) (71% vs. 20%, P<0.001 by the chi-square test) và có tỷ lệ sống sót mà không có sự tiến triển bệnh trong vòng 3 năm tốt hơn (97% vs. 70%; hazard ratio, 0.10; 95% confidence interval, 0.05 to 0.18). Có 9 người tham gia từ chối làm xét nghiệm thêm, và 1 người có biểu hiện ung thư biểu mô vòm mũi họng tiến triển thời điểm 32 tháng kể từ khi ghi danh vào nghiên cứu. Ung thư biểu mô vòm mũi họng chỉ xuất hiện ở 1 người tham gia có mẫu huyết thanh âm tính với ADN có nguồn gốc từ EBV trong vòng 1 năm sau khi làm xét nghiệm. Độ nhạy (sensitivity) và độ đặc hiệu (specificity) của ADN có nguồn gốc từ EBV trong mẫu huyết thanh để sàng lọc ung thư biểu mô vòm mũi họng lần lượt là 97,1% và 98,6%.
Như vậy, việc phân tích ADN có nguồn gốc từ EBV trong các mẫu huyết thanh rất hữu ích trong việc sàng lọc ung thư biểu mô vòm mũi họng không có triệu chứng giai đoạn sớm. Ung thư biểu mô vòm mũi họng được phát hiện sớm hơn có ý nghĩa và những người tham gia mà được xác định bệnh bằng sàng lọc trong nghiên cứu có các kết quả (outcome) tốt hơn so với các đối tượng nghiên cứu (nhóm chứng lịch sử) trong nghiên cứu thuần tập lịch sử (historical cohort).
[1] https://clinicaltrials.gov/show/NCT02063399
[2] http://www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJMoa1701717