Thuốc lá và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính

Bệnh nhân Nguyễn Văn Quang, 58 tuổi, trú tại xã Kỳ Châu, huyện Kỳ Anh đang được điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính tại Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh cho hay, ông mắc bệnh đã gần 4 năm nay. Thoạt đầu ông có những dấu hiệu khó thở, mệt mỏi nhưng chủ quan cho đó là do mệt, làm việc quá sức nên không đi khám. Chỉ đến khi thường xuyên bị ho kéo dài kèm theo chứng khó thở và khạc nhiều đờm vào mỗi buổi sáng, ông  mới chịu đi viện và lúc này tình trạng bệnh đã ở mức nặng. Tại bệnh viện, được các bác sĩ nơi đây tư vấn về tác hại của việc hút thuốc đối với bệnh phổi, ông mới nghĩ đến việc bỏ thuốc lá mà ông đã nghiện trên 20 năm nay.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là nguyên nhân tử vong đứng hàng thứ 4 trên toàn thế giới. Mối liên quan giữa bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hút thuốc cũng mạnh như với ung thư phổi. Thuốc lá là nguyên nhân quan trọng nhất gây ra, có 15% những người hút thuốc lá sẽ có triệu chứng lâm sàng và 80%-90% người mắc là nghiện thuốc lá. Người hút thuốc có tỉ lệ tử vong do bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cao gấp 10 lần so với người không hút thuốc.

Bác sĩ Phan Ngọc Lan- Trưởng khoa Nội 2 - Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh chia sẻ: Phổi tắc nghẽn mạn tính là tình trạng bệnh lý ở phổi, với sự giới hạn thông khí không thể phục hồi hoàn toàn gây nên tình trạng tắc nghẽn lưu thông khí, gia tăng lượng khí cặn trong phổi làm bệnh nhân khó thở. Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là một trong những bệnh gây tàn phế và có tỷ lệ tử vong cao, số người mắc bệnh và tần suất tử vong đang có chiều hướng gia tăng . Tuy nhiên, hiện nay có nhiều người bị bệnh này thường coi thường việc đến cơ sở y tế để điều trị, chỉ đến khi bệnh diễn tiến nặng, nhiều người bệnh mới nhập viện nên nguy cơ tử vong cao. Có tình trạng là nhiều người bệnh do chỉ đi khám một lần, sau đó tự điều trị ở nhà, những lần tái phát bệnh sau đó, họ vẫn dùng đơn thuốc cũ mà bác sỹ kê trước đó. Vì vậy, khi bệnh nặng hơn mà bệnh nhân vẫn điều trị theo đơn thuốc cũ khiến cho bệnh càng nặng hơn. gây nhiều tốn kém cho bệnh nhân bởi chi phí điều trị cao hơn nhiều so với bệnh hen, lao, viêm phổi.

Cũng theo bác sĩ Lan,  bình thường khi chúng ta hít vào, không khí sẽ vào đường hô hấp trên qua mũi và miệng, nơi không khí được lọc, sưởi ấm và làm ẩm. Không khí hít vào sẽ đi qua khí quản để vào phổi. Trong mỗi phổi đều có một hệ thống phế quản, phế quản gốc như là nhánh chính của cây với các cành cây nhỏ là những phế quản, sau 17- 20 lần phân chia thành các tiểu phế quản tận, từ các tiểu phế quản đó sẽ dẫn đến các túi nhỏ chứa khí gọi là phế nang, nó giống như là chùm nho. Ở phế nang quá trình trao đổi khí sẽ xảy ra. Máu sẽ đổi cacbonnic lấy oxi sau đó sẽ mang oxi đến các tổ chức của cơ thể. Còn khi hút thuốc, khói thuốc đi vào qua miệng thì người hút thuốc đã vô tình bỏ qua cơ chế bảo vệ thứ nhất đó là quá trình lọc ở mũi. Những người hút thuốc thường bài tiết nhiều đờm hơn những người không hút thuốc mà khả năng đưa đờm ra khỏi đường hô hấp lại kém hơn. Điều này là do hệ thống lông chuyển ở người hút thuốc bị liệt thậm chí bị phá hủy. Khói thuốc cũng làm thay đổi cấu trúc các tuyến tiết nhầy và do vậy thành phần của chất nhầy cũng bị thay đổi.

Vì vậy, để phòng bệnh thì người dân cần đến các cơ sở y tế để được chẩn đoán sớm, có cách điều trị phù hợp tránh tình trạng khi bệnh nặng mới đi. Không giống như một số bệnh, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính có nguyên nhân rõ ràng và một con đường rõ ràng về công tác phòng chống. Phần lớn các trường hợp liên quan trực tiếp đến hút thuốc lá và cách tốt nhất để ngăn ngừa bệnh là không bao giờ hút thuốc lá - hoặc bỏ hút thuốc. Đó là cơ hội tốt nhất để ngăn ngừa tổn thương phổi. Ngoài việc bỏ hút thuốc, điều quan trọng là tránh những nơi mà những người khác hút thuốc. Khói thuốc có thể góp phần tổn thương phổi thêm.

Thời gian qua, Ngành Y tế Hà Tĩnh đã tích cực triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe. Tuy nhiên, để bảo vệ sức khỏe thì yếu tố quan trọng nhất là người dân cần nâng cao nhận thức, tránh xa thuốc lá và khói thuốc lá, cần tạo môi trường sống sạch đẹp, bầu không khí trong lành, đồng thời tập luyện, giữ gìn thân thể khỏe mạnh, từ đó giúp cải thiện tổng thể sức khỏe và tăng cường cơ hô hấp.